काठमाडौं, साउन १: आज देशभर साउने सङ्क्रान्ति पर्व श्रद्धा र उत्साहका साथ मनाइँदैछ। सौर पात्रोअनुसार सूर्य मिथुन राशिबाट कर्कट राशिमा प्रवेश गर्ने दिनलाई साउने वा कर्कट सङ्क्रान्तिका रूपमा मनाइने परम्परा रहिआएको छ। यसै दिनदेखि सूर्यको दक्षिणायन यात्रा सुरु हुने धार्मिक विश्वास छ।

साउने सङ्क्रान्तिले धार्मिक महत्वसँगै नेपाली कृषि जीवनशैलीलाई पनि प्रतिबिम्बित गर्छ। असारभरि रोपाइँ र खेतीपातीमा व्यस्त किसानहरूले साउनको पहिलो दिनलाई विश्राम, स्नान र शारीरिक शुद्धीकरणको अवसरका रूपमा लिने गरेका छन्। हिलोमैलोमा लामो समय काम गर्दा देखिन सक्ने छालासम्बन्धी समस्याबाट जोगिन "लुतो फाल्ने" परम्परा आज पनि धेरै ठाउँमा जीवित छ।

परम्पराअनुसार कागती, पानीअमला, लुतेझार, काग भलायो, अम्बा, नासपातीजस्ता औषधीय गुण भएका वनस्पति प्रयोग गरी विशेष पूजा गरिन्छ। त्यसपछि अगुल्टो फाल्ने, शङ्ख फुक्ने, घण्ट बजाउने, नाङ्लो ठटाउने तथा घरका ढोका बन्द गर्ने चलनले रोग–व्याधि र नकारात्मक शक्तिलाई टाढा राख्ने विश्वास झल्काउँछ।

साउन महिना भगवान् शिवको आराधनाका लागि विशेष मानिने भएकाले आजदेखि देशभरका शिवालयमा भक्तजनको उपस्थिति बढ्न थालेको छ। विशेषगरी महिलाहरूले हरियो चुरा, हरियो पोशाक र मेहन्दी लगाएर साउन महिनाको स्वागत गर्ने परम्परा पनि नेपाली समाजमा व्यापक रूपमा प्रचलित छ।

धार्मिक आस्था, प्रकृतिप्रतिको सम्मान र कृषि संस्कृतिलाई एकैसाथ जोड्ने साउने सङ्क्रान्ति नेपाली समाजको महत्वपूर्ण सांस्कृतिक पर्वका रूपमा आज पनि निरन्तर मनाइँदै आएको छ।