काठमाडौँ, ३० असार: नेपाल राष्ट्र बैंकले देशको वर्तमान आर्थिक तथा वित्तीय स्थितिको समीक्षा प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्दै मुख्य बाह्य सूचकहरूमा बलियो सुधार आएको र आन्तरिक बजारमा तरलताको अवस्था अत्यन्त अनुकूल रहेको जनाएको छ। केन्द्रीय बैंकद्वारा जारी चालू आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को ११ महिनाको आधिकारिक तथ्याङ्क अनुसार बाह्य क्षेत्रको मजबुतीसँगै आन्तरिक बजारमा ब्याजदर र महँगी नियन्त्रणभित्रै रहेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ। यस अवधिमा देशको आन्तरिक बैंकिङ प्रणालीमा निक्षेप बढेर ऋणको लागत सस्तो बन्दै जाँदा उद्योगी तथा व्यवसायीहरूलाई लगानी बढाउने सकारात्मक वातावरण तय भएको बैंकको भनाइ हो।

समीक्षा अवधिमा नेपालको बाह्य क्षेत्र सन्तुलन हालसम्मकै सबैभन्दा सबल विन्दुमा पुगेको तथ्याङ्कले देखाउँछ। ११ महिनाको अवधिमा देश भित्रिने विप्रेषण आप्रवाह (रेमिट्यान्स) मा ३८.२ प्रतिशतको ठूलो छलाङ आएसँगै कुल २१ खर्ब २० अर्ब ८० करोड रुपैयाँ नेपाल भित्रिएको छ। रेमिट्यान्स प्रवाहमा आएको यही अभूतपूर्व गतिका कारण देशको शोधनान्तर स्थिति ९ खर्ब २६ अर्ब ६ करोड रुपैयाँको विशाल बचतमा पुगेको छ भने कुल विदेशी विनिमय सञ्चिति ३७ खर्ब ५५ अर्ब ६४ करोड रुपैयाँ (करिब २४ अर्ब ६८ करोड अमेरिकी डलर) को ऐतिहासिक रेकर्ड विन्दुमा पुगेको छ। राष्ट्र बैंकका अनुसार यो सञ्चितिले हालको आयातको प्रवृत्तिलाई आधार मान्दा १६ महिनाभन्दा बढीको वस्तु तथा सेवा आयात सहजै धान्न सक्छ, यद्यपि कुल व्यापार घाटा भने १६ खर्ब १६ अर्ब रुपैयाँ बराबर रहेको छ।

यता आन्तरिक वित्तीय बजारमा तरलता थुप्रिएपछि बैंकहरूको ब्याजदर ओरालो लाग्ने क्रम जारी छ। बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूमा निक्षेप संकलन १०.३ प्रतिशत (अर्थात् ७ खर्ब ४८ अर्ब ६२ करोड रुपैयाँ) ले बढेपछि वाणिज्य बैंकहरूको औसत आधार दर (बेस रेट) अघिल्लो वर्षको ६.०९ प्रतिशतबाट घटेर ४.८८ प्रतिशतमा ओर्लिएको छ। हाल बैंकहरूको निक्षेपको भारित औसत ब्याजदर ३.२९ प्रतिशत र कर्जाको भारित औसत ब्याजदर ६.६४ प्रतिशतको न्यून विन्दुमा आइपुगेको छ। यसका साथै, आम सर्वसाधारणका लागि महँगीको चाप समेत कम भएको छ; समीक्षा अवधिमा देशको औसत उपभोक्ता मुद्रास्फीति २.८९ प्रतिशतको सन्तुलित सीमाभित्रै समेटिएको केन्द्रीय बैंकले जनाएको छ।