साझा अर्थ संवाददाता
१७ असार २०८३, बुधवार
काठमाडौं — ७९ महिनापछि निर्माण पूरा भएको नागढुंगा–सिस्नेखोला सुरुङमार्ग साउनभित्र सञ्चालनमा ल्याउने तयारी भएको छ। नेपालको पहिलो सडक सुरुङमार्गका रूपमा हेरिएको यो आयोजना अब अन्तिम परीक्षण, सफ्टवेयर जडान र कर्मचारी तालिमको चरणमा पुगेको छ।
जापानी निर्माण कम्पनी हाज्मा आन्दो कर्पोरेसनले सुरुङ निर्माणको काम सम्पन्न गरी नागढुंगा सुरुङ निर्माण आयोजनालाई हस्तान्तरण गरिसकेको छ। निर्माण सकिए पनि सुरुङ तत्काल खुलिसकेको छैन। सञ्चालनका लागि आवश्यक प्रणाली परीक्षण, टोल संकलन व्यवस्थापन र सुरुङभित्रको सुरक्षा तयारी पूरा गरेपछि मात्र सवारी आवागमन सुरु गरिनेछ।
सरकारले सुरुङलाई साउनभित्र सञ्चालनमा ल्याउने तयारी गरेको छ। निर्माण कम्पनीले भौतिक काम पूरा गरेर हस्तान्तरण गरे पनि व्यावसायिक सञ्चालनअघि केही प्राविधिक तयारी बाँकी छन्।
सुरुङ सञ्चालनका लागि दुबै तर्फका टोल प्लाजा निर्माण सम्पन्न भइसकेका छन्। अहिले सफ्टवेयर जडान, प्रणाली परीक्षण र कर्मचारीलाई सुरुङ सञ्चालनसम्बन्धी तालिम दिने काम भइरहेको छ। आयोजना कार्यालयका अनुसार यी तयारी पूरा भएपछि सुरुङ सर्वसाधारण सवारीका लागि खुला गरिनेछ।
नागढुंगा–सिस्नेखोला सुरुङको निर्माण २०७६ कात्तिक ४ गते सुरु भएको थियो। सुरु सम्झौताअनुसार ४२ महिनाभित्र निर्माण सक्नुपर्ने थियो। तर कोभिड–१९ महामारी, स्थानीय अवरोध, निर्माण व्यवस्थापनसम्बन्धी चुनौती र अन्य कारणले आयोजना पटक–पटक ढिला भयो।
अन्ततः ७९ महिनापछि सुरुङ निर्माण सम्पन्न भएको हो। निर्माण कम्पनीले हस्तान्तरण गरेपछि अब आयोजनाको जिम्मेवारी सरकारी पक्षमा सरेको छ। तर सम्झौताअनुसार निर्माणमा कुनै कमजोरी देखिए एक वर्षसम्म त्यसको मर्मत तथा सुधार गर्ने जिम्मेवारी निर्माण कम्पनीकै रहनेछ।
सुरुङ सञ्चालनमा आएपछि सबै प्रकारका सवारीलाई प्रवेश अनुमति दिइने छैन। कार, भ्यान, बस, ट्रक र तोकिएका मालवाहक सवारीले मात्र सुरुङ प्रयोग गर्न पाउनेछन्।
मोटरसाइकल, तीनपांग्रे सवारी, पैदलयात्री र गैर–मोटरयुक्त सवारीलाई सुरुङमा प्रवेश गर्न दिइने छैन। सुरुङभित्र सुरक्षा जोखिम बढी हुने भएकाले यस्ता सवारीलाई निषेध गरिएको हो।
पेट्रोल, डिजेल, एलपी ग्यास तथा अत्यधिक ज्वलनशील वा विस्फोटक सामग्री बोकेका सवारीलाई सुरुङ प्रयोग गर्न दिइने छैन। यस्ता सवारीले अहिलेको पुरानै नागढुंगा–सिस्नेखोला सडक प्रयोग गर्नुपर्नेछ।
सुरुङभित्र आगलागी वा दुर्घटना भए जोखिम उच्च हुने भएकाले यस्ता सामग्री बोकेका सवारीलाई निषेध गर्ने व्यवस्था गरिएको हो।
सुरुङ प्रयोग गर्दा सवारीको प्रकार र यात्रा दिशाअनुसार फरक–फरक शुल्क लाग्नेछ। कार र भ्यानले काठमाडौं प्रवेश गर्दा ६५ रुपैयाँ र धादिङतर्फ जाँदा ६० रुपैयाँ तिर्नुपर्नेछ।
मिनीबस, साना ट्रक र टिपरले काठमाडौं प्रवेश गर्दा ११५ रुपैयाँ र बाहिरिँदा ८० रुपैयाँ तिर्नुपर्नेछ। बस र साधारण ट्रकका लागि काठमाडौं प्रवेश शुल्क २६० रुपैयाँ र बाहिरिने शुल्क २०० रुपैयाँ तोकिएको छ।
सबैभन्दा बढी शुल्क ठूला ट्रक र लरीका लागि निर्धारण गरिएको छ। यस्ता सवारीले काठमाडौं प्रवेश गर्दा ६०० रुपैयाँ र धादिङतर्फ जाँदा २५० रुपैयाँ तिर्नुपर्नेछ।
नागढुंगा सुरुङमा डिजिटल टोल प्रणाली लागू गरिनेछ। नियमित रूपमा सुरुङ प्रयोग गर्ने सवारीका लागि एन–ट्याग र आरएफआईडी प्रणाली प्रयोगमा ल्याइनेछ।
एन–ट्याग बैंक खातासँग जोडिनेछ। सवारी टोल गेटबाट पास हुँदा शुल्क स्वचालित रूपमा कट्टा हुनेछ। सवारीको अगाडिको सिसामा आरएफआईडी स्टिकर राखिनेछ, जसका आधारमा टोल गेटले सवारी पहिचान गरी शुल्क असुल गर्नेछ।
कहिलेकाहीँ मात्र सुरुङ प्रयोग गर्ने सवारीका लागि भने क्यूआर कोड र फोनपेबाट पनि भुक्तानी गर्ने व्यवस्था मिलाइँदैछ।
सुरुङ सञ्चालन तथा व्यवस्थापनको जिम्मा युसिन–एआरटी जेभीले पाएको छ। चीनको युसिन र नेपालको एआरटी सम्मिलित संयुक्त कम्पनीले पाँच वर्षसम्म सुरुङ सञ्चालन, मर्मत, ट्राफिक व्यवस्थापन, आकस्मिक उद्धार, टोल संकलन र पहुँच सडकको रेखदेख गर्नेछ।
सुरुङ सञ्चालनका लागि करिब १५० जना जनशक्ति परिचालन गरिनेछ। उनीहरूले चौबिसै घण्टा सुरुङको निगरानी, सवारी व्यवस्थापन र आकस्मिक अवस्थाको प्रतिक्रिया सम्हाल्नेछन्।
नागढुंगा–सिस्नेखोला मुख्य सुरुङको लम्बाइ २ हजार ६८८ मिटर छ। यसको समानान्तर आपतकालीन उद्धार सुरुङ २ हजार ५५७ मिटर लामो छ।
सुरुङ सञ्चालनमा आएपछि काठमाडौं प्रवेश गर्ने र बाहिरिने सवारीलाई नागढुंगाको घुम्ती सडक प्रयोग गर्नुपर्ने बाध्यता केही हदसम्म कम हुनेछ। यसले यात्रा समय घटाउने, सवारी चाप व्यवस्थापन गर्ने र पश्चिम नेपालबाट काठमाडौं प्रवेश गर्ने सडक यात्रालाई सहज बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।
सुरुङ निर्माण सकिए पनि व्यावसायिक सञ्चालनका लागि केही तयारी बाँकी छ। सफ्टवेयर परीक्षण, टोल प्रणालीको प्राविधिक जाँच, कर्मचारी तालिम र सुरक्षा अभ्यास पूरा भएपछि सुरुङ सर्वसाधारणका लागि खुल्नेछ।
साउनभित्र सञ्चालनमा ल्याउने सरकारी तयारी सफल भए नागढुंगा–सिस्नेखोला सुरुङ नेपालको सडक पूर्वाधारमा नयाँ चरणको सुरुवात हुनेछ। तर यसको प्रभावकारिता भने सञ्चालन व्यवस्थापन, सुरक्षा प्रणाली र टोल भुक्तानी प्रणाली कति सहज रूपमा लागू हुन्छ भन्नेमा निर्भर रहनेछ।
