काठमाडौं — नेपाल राष्ट्र बैंकले चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ (२०२५/२६) को पहिलो आठ महिनाको तथ्यांक सार्वजनिक गर्दै देशको अर्थतन्त्रमा मिश्रित संकेत देखिएको जनाएको छ।

केन्द्रीय बैंकका अनुसार विदेशी मुद्रा सञ्चिति ३,४१३ अर्ब ७७ करोड रुपैयाँ पुगेको छ, जुन हालसम्मकै उच्च स्तर हो। डलरमा हेर्दा सञ्चिति २३.०८ अर्ब पुगेको छ र यसले आगामी १८.५ महिनासम्मको वस्तु तथा सेवा आयात धान्न सक्ने क्षमता राख्छ।

यसै अवधिमा रेमिटेन्स आप्रवाह उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। आठ महिनामा रेमिटेन्स ३७.७ प्रतिशतले वृद्धि भई १४ खर्ब ४९ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ। डलरमा रेमिटेन्स १०.१५ अर्ब पुगेको छ, जसले अर्थतन्त्रमा विदेशी आम्दानीको प्रमुख स्रोतको रूपमा यसको भूमिका अझै बलियो रहेको देखाउँछ।

तर, सकारात्मक संकेतहरूका बीच पनि व्यापार घाटा उच्च नै रहेको छ। आठ महिनामा कुल व्यापार घाटा ११.२ प्रतिशतले बढेर १० खर्ब ९८ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ। निर्यात २०.८ प्रतिशतले वृद्धि भए पनि आयात १२.५ प्रतिशतले बढेर १२ खर्ब ८९ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ, जसले अर्थतन्त्रमा संरचनात्मक असन्तुलन कायम रहेको देखाउँछ।

मुद्रास्फीति भने नियन्त्रणमा देखिएको छ। वार्षिक उपभोक्ता मूल्य सूचकांकका आधारमा मुद्रास्फीति ३.६२ प्रतिशतमा सीमित रहेको छ, जुन गत वर्षको ३.७५ प्रतिशतभन्दा केही कम हो।

यसबीच नेपाली रुपैयाँ अमेरिकी डलरको तुलनामा ७.२ प्रतिशतले कमजोर भएको छ। विनिमय दर १४७ रुपैयाँ नजिक पुगेको छ, जसले आयात लागत बढाउने दबाब सिर्जना गर्ने सम्भावना छ।

अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुन र तेलको मूल्यमा तीव्र वृद्धि भएको छ। सुनको मूल्य ६९.६ प्रतिशतले बढ्दा तेलको मूल्य ४५.८ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ, जसको असर नेपालमा आयात लागत र महँगीमा पर्ने देखिन्छ।

सरकारी वित्तीय अवस्थातर्फ हेर्दा आठ महिनामा कुल खर्च ९२६ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ भने राजस्व संकलन ७४७ अर्ब रुपैयाँमा सीमित रहेको छ। यसले बजेट व्यवस्थापनमा दबाब देखिएको संकेत गर्छ।

समग्रमा, विदेशी मुद्रा सञ्चिति र रेमिटेन्समा सुधार देखिए पनि व्यापार घाटा, उच्च आयात निर्भरता र मुद्रा अवमूल्यन जस्ता चुनौतीहरू अझै कायम रहेको नेपाल राष्ट्र बैंकको तथ्यांकले देखाएको छ।