काठमाडौँ । नेपाली पूँजी बजार लामो समयदेखि संरचनागत कमजोरी, विश्वासको संकट र सीमित नीतिगत सुधारको चक्रमा अल्झिएको छ। यही सन्दर्भमा पूँजी बजारमा प्रत्यक्ष अनुभव भएका सेयर कारोबारी दीपेन्द्र अग्रवालको नेकपा (एमाले) प्रवेशलाई निजी क्षेत्र र राजनीतिक नेतृत्वबीचको सहकार्य विस्तार गर्ने अवसरका रूपमा विश्लेषण गर्न सकिन्छ। यदि यो सहभागिता नीतिगत तहमा रूपान्तरण हुन सके, नेपाली पूँजी बजार सुधारको ठोस रोडम्याप निर्माणतर्फ एक कदम अघि बढ्न सक्छ।

अग्रवालको नेकपा (एमाले) प्रवेशलाई धेरैले विवादको चस्माबाट पनि हेरेका छन्। तर, यस घटनालाई केवल आरोप र आलोचनाको फ्रेममा सीमित गर्नु भन्दा पनि, यसले राजनीति र पूँजी बजारबीच नयाँ संवाद र सहकार्यको सम्भावना खोलिदिएको सकारात्मक घटनाक्रमका रूपमा हेर्न सकिन्छ।

पूँजी बजार अनुभवको राजनीतिक उपयोग

दीर्घकालीन रूपमा सेयर बजारमा सक्रिय अग्रवालसँग पूँजी बजारको व्यवहारिक ज्ञान, लगानी मनोविज्ञान र बजार संरचनाबारे प्रत्यक्ष अनुभव छ। यस्तो अनुभव राजनीतिक दलमा प्रवेश गर्नुले नीति निर्माण तहमा बजारमैत्री, यथार्थपरक र लगानीमैत्री निर्णयहरू गर्न सहयोग पुग्न सक्छ।
विशेषतः पूँजी बजार सुधार, सूचीकरण प्रक्रिया, लगानीकर्ताको विश्वास अभिवृद्धि र दीर्घकालीन लगानी प्रवर्द्धनमा उनको अनुभव उपयोगी हुन सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।

निजी क्षेत्र र राजनीतिको दूरी घट्ने संकेत

नेपालमा लामो समयदेखि निजी क्षेत्र र राजनीतिको सम्बन्ध औपचारिक संवादभन्दा पनि दूरी र अविश्वासमा आधारित रहँदै आएको छ। अग्रवालजस्ता निजी क्षेत्रका प्रतिनिधि राजनीतिमा प्रवेश गर्नुले नीति निर्माण प्रक्रियामा निजी क्षेत्रका आवाज थप सशक्त हुने संकेत दिएको छ। यसले लगानी वातावरण सुधार, उद्यमशीलता प्रवर्द्धन र आर्थिक वृद्धिमा सहयोग पुर्‍याउने अपेक्षा गरिएको छ।

खुला राजनीतिप्रति आकर्षण

अग्रवालको एमाले प्रवेशलाई खुला, प्रतिस्पर्धात्मक र बहुदलीय राजनीतिप्रति निजी क्षेत्रको आकर्षण बढ्दै गएको संकेतका रूपमा पनि हेरिएको छ। आर्थिक गतिविधिमा संलग्न व्यक्तिहरू लोकतान्त्रिक प्रक्रियामार्फत आफ्नो भूमिका खोज्न राजनीतिमा प्रवेश गर्नु सकारात्मक राजनीतिक संस्कारको सूचक मान्न सकिन्छ।

आरोप र अनुसन्धान : कानुनी प्रक्रियाप्रति सम्मान

अग्रवालमाथि विभिन्न आरोप रहे पनि ती विषय अनुसन्धानको प्रक्रियामा छन् र अदालतबाट दोषी ठहर भइसकेको अवस्था छैन। कानुनी राज्यको सिद्धान्तअनुसार अनुसन्धान चलिरहँदा व्यक्तिलाई निर्दोष ठानिनु लोकतन्त्रको आधारभूत मूल्य हो। यस सन्दर्भमा, अनुसन्धान टुंगो नलाग्दै राजनीतिक सहभागिताबाट वञ्चित गर्नु लोकतान्त्रिक अभ्यासका दृष्टिले उपयुक्त नहुने तर्क पनि प्रस्तुत गरिएको छ।

एमालेको सांगठनिक लाभ

एमालेले निजी क्षेत्र, विशेषतः पूँजी बजारसँग जोडिएका व्यक्तिलाई पार्टीमा समेट्नुले संगठनलाई आर्थिक नीतिको बहसमा थप सुदृढ बनाउन सक्छ। यसले पार्टीभित्र आर्थिक मुद्दामा बहुआयामिक दृष्टिकोण विकास गर्न सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। साथै, पार्टी र बजारबीचको संवादको पुल निर्माण हुने सम्भावना पनि देखिन्छ।

पूँजी बजारमा स्थिरताको सन्देश

राजनीतिक दल र पूँजी बजारबीच प्रत्यक्ष संवाद बढ्नुले बजारलाई अस्थिरताबाट जोगाउन सहयोग पुग्न सक्छ। नीति स्पष्टता, नियमन सुधार र दीर्घकालीन दृष्टिकोण विकसित हुन सके बजारमा विश्वास र स्थिरता दुवै बढ्ने विश्लेषण गरिएको छ।

अग्रवालको एमाले प्रवेशलाई केवल विवादको दृष्टिले मात्र हेर्नु एकपक्षीय मूल्याङ्कन हुन सक्छ। निजी क्षेत्रको अनुभव, पूँजी बजारको व्यावहारिक ज्ञान र राजनीतिक सहभागिताको संयोजन सही रूपमा उपयोग गर्न सकिएमा यसले नेपाली पूँजी बजार सुधार, लगानीमैत्री वातावरण निर्माण र आर्थिक नीतिगत बहसलाई नयाँ उचाइ दिन सक्ने सम्भावना बोकेको छ। अन्ततः यसको मूल्याङ्कन आरोपभन्दा होइन, आगामी दिनमा देखिने कार्यसम्पादन र नीतिगत योगदानबाट हुने विश्लेषकहरूको मत छ।